Program

Podczas dyskusji z zaproszonymi gośćmi chcemy się zastanowić nad obecnym
stanem kultury w Polsce, zwłaszcza w odniesieniu do instytucji kultury i
środowisk twórczych.
Przez ostatnie osiem lat, po raz pierwszy po roku 1989, minister kultury pełnił
równocześnie funkcję wicepremiera. Wydawałoby się, że w naturalny sposób
spowoduje to ożywienie i rozwój sektora, a także przyczyni się do osiągniecia
spektakularnych sukcesów artystycznych w kraju i poza jego granicami.
Czy tak się stało faktycznie? Czy sektor kultury został wzmocniony i
dofinansowany? To ważne pytanie, zwłaszcza w kontekście informacji o
wielomilionowych kwotach transferowanych z Ministerstwa Kultury i
Dziedzictwa Narodowego do wybranych instytucji i organizacji pozarządowych.
Czy dystrybucja środków publicznych, które pozostawały w gestii ministra, była
transparentna i odpowiednio uzasadniona? Czy nacisk na budowę i rozbudowę
kolejnych instytucji, zwłaszcza muzealnych i instytutów, faktycznie miał wpływ
na wzmocnienie całego sektora, jego unowocześnienie i wzrost jego
konkurencyjności w Europie i na świecie? Czy dialog pomiędzy administracją
rządową, samorządami i środowiskami twórczymi, niezbędny dla sformułowania

zadań stojących przed podmiotami i osobami działającymi w sferze kultury w
kontekście wyzwań współczesnego świata, był prowadzony?
Głównymi powodami, dla którego zdecydowaliśmy się na organizację
Beskidzkiego Kongresu Kultury, jest poczucie, że tak nie było, oraz potrzeba
rozpoczęcia dyskusji na temat przyszłości kultury w naszym kraju.
Czy kultura ma pełnić tylko funkcję dekoracyjną i odnosić się do dziedzictwa, czy
powinna stać się nowoczesnym medium i katalizatorem zmiany społecznej?
Zmiany, która już się zaczęła…

Prelegent: Krzysztof Markiel
 
W 2023 r. dwanaście polskich miast podjęło decyzję o przystąpieniu do konkursu
o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury 2029 - to o jedno więcej niż w roku 2016.
Tym razem do starań stanęły nie tylko miasta wojewódzkie. Taka sytuacja
oznacza, że coraz więcej włodarzy stawia na rozwój ośrodków miejskich przez
kulturę, a jednocześnie wierzy w potencjał i kreatywność lokalnych środowisk
twórczych i instytucji.
To, że w chwili obecnej cztery miasta nadal walczą o uzyskanie tytułu, nie
oznacza, że wysiłek i kreatywność tych, które nie przeszły do drugiego etapu,
powinny zostać zapomniane. Nie stać nas na zaniechanie i zmarnowanie tego
potencjału oraz pracy wykonanej w terenie przy dużym udziale środowisk i
mieszkańców. Wiele z projektów, będących efektem m. in. konsultacji
społecznych, powinno mieć szanse zaistnieć - i to może nie tylko w mieście, które
je wymyśliło i wpisało do aplikacji konkursowej. Być może pomysły te powinny
być podstawą do stworzenia ogólnodostępnej bazy dobrych praktyk, a następnie
zostać wdrożone - z udziałem ich autorów – także w innych miastach.
Podczas dyskusji spróbujemy odpowiedzieć na pytanie, czy i w jaki sposób
powinien się odbywać transfer wiedzy z zespołów tworzących aplikacje
konkursowe do innych jednostek samorządu terytorialnego oraz instytucji. Czy
administracja rządowa powinna pomagać w dystrybucji tej wiedzy, a jeżeli tak, to
za pomocą jakich narzędzi i przy udziale jakich środków?

Prelegenci: dr Magdalena Wołek, prof. Grzegorz Olszański, Dorota Dot Okulicz.
Prowadzenie: Aleksandra Tarnawa.

DK im. Wiktorii Kubisz, ul.  Słowackiego 17

Dobrostan psychiczny można zdefiniować jako efekt pozytywnej -
poznawczej i emocjonalnej - oceny własnego życia, na którą składają się
wysoki poziom spełnienia i satysfakcji życiowej. Natomiast kultura stanowi
ważny czynnik rozwoju kapitału ludzkiego i społecznego miasta.
Podczas dyskusji zastanowimy się, jak te dwa pojęcia ze sobą współgrają. Czy
kultura jest remedium na pogarszającą się kondycję psychiczną społeczeństwa
i narzędziem budowania dobrostanu? Rozważymy, czy kultura może być
fundamentem dla szczęśliwego i zintegrowanego społeczeństwa oraz jaka jest
jej rola w budowaniu więzi społecznych, integracji, rozwoju osobistego i
poczucia bezpieczeństwa. Czy samo uczestnictwo w kulturze może
pozytywnie wpływać na to, jak postrzegamy nasz stan zdrowia, poczucie
szczęścia? Zastanowimy się również, czy dbałość miasta o jakość życia
mieszkańców przekłada się na działania w zakresie wspierania działalności
kulturalnej, ochrony zabytków czy też kształtowania przestrzeni miejskiej.
Podejmiemy temat tożsamości, przynależności i znaczenia kultury w
integracji różnych grup społecznych oraz jej dostępności dla wszystkich
mieszkańców miasta, bez względu na status społeczno-ekonomiczny, wiek i
pochodzenie.
Zapraszamy do dyskusji na temat wpływu kultury na dobrostan mieszkańców
miasta.

Prelegenci: Robert Piaskowski, Adam Kowalski, Aneta Legierska.
Prowadzenie: Przemysław Smyczek.

Ratusz, Plac Ratuszowy 1

Czym jest współczesna tożsamość lokalna? Czy jest przyrodzona, czy nabyta?
Czy możemy sami dokonywać wyboru tożsamości, czy jest nam ona
przypisana?
We współczesnej Polsce, w wyniku wielu zmian ludnościowych związanych z
wydarzeniami historycznymi XX wieku, trudno jest mówić o tożsamości
regionalnej. Oczywiście występują grupy trwale związane z obszarem Polski,
na którym zamieszkują, ale równocześnie zanikają lokalne zwyczaje, tradycje,
strój, słownictwo. To procesy przybierające na gwałtowności w związku z

dynamicznym rozwojem technologii komunikacyjnych i brakiem edukacji
lokalnej i regionalnej w systemie szkolnym. Często językowe naleciałości
gwarowe są traktowane jako przejaw prowincjonalizmu, a co za tym idzie -
powód do wstydu. Z drugiej strony, pojawiają się osoby zainteresowane
historią miejsca, dawnymi mieszkańcami, nieistniejącymi obiektami, ważnymi
wydarzeniami. Bardzo często wykazują one chęć nie tylko poznawania, ale
również aktywnej ochrony swoich małych ojczyzn.
Niestety, te postawy nie są zbyt powszechne. Coraz częściej mieszkańcy nie
czują się współgospodarzami swoich miast, gmin, osiedli, a raczej
użytkownikami, którzy chcą z nich korzystać bez ponoszenia
odpowiedzialności za utrzymanie ich dobrym stanie. Obowiązek ten
przerzucają na tych, którzy są opłacani z ich podatków.
Podczas naszej dyskusji spróbujemy się zastanowić, czy przy pomocy
lokalnych polityk kulturalnych samorządy mogą wzbudzać w mieszkańcach
poczucie współodpowiedzialności za lokalne ojczyzny i ich rozwój. Czy
mamy skuteczne narzędzia prawne, by osiągnąć ten cel? Czy kształtowanie
właściwych postaw obywatelskich poprzez projekty w sferze kultury jest
możliwe?

Prelegenci: dr Adam Hajduga, Karolina Sajniak-Drzyzga, dr Piotr Krowicki.
Prowadzenie: dr Lubomira Trojan

Mała Scena Teatru Polskiego, ul. 1 Maja 2

Zgodnie ze współczesnymi teoriami zarzadzania, czas jednoosobowych
liderów i charyzmatycznych przywódców powoli dobiega końca, ich rolę
przejmują zespoły i kolektywy działające w celu osiągniecia wspólnie
zdefiniowanych efektów. Z drugiej strony, wiele projektów realizowanych w
sektorze kultury to autorskie kreacje artystyczne, będące emanacją talentu i
wrażliwości twórcy.
Jak pogodzić te, z pozoru sprzeczne, tendencje? Jak budować sojusze i
partnerstwa pomiędzy wieloma podmiotami, nie tylko w sferze kultury? Jak
przekonywać podmioty z innych sektorów, aby działały wspólnie z nami? Czy
jesteśmy gotowi oddać część kreacji i decyzyjności innym? Jak odejść od
tradycyjnego postrzegania podmiotów gospodarczych jako sponsorów i

dostawców usług i uczynić ich współautorami i równorzędnymi partnerami w
decyzjach?
O tych problemach chcemy rozmawiać, zastanawiając się nad rolą kultury w
procesie zmian niezbędnych dla zbudowania trwałych i odpornych na kryzysy
struktur społecznych. Struktur opartych na kompetencjach, wiedzy i sieciach
współpracy, które będą mniej zależne od finansów publicznych, a tym samym
mniej podatne na doraźne działania polityczne.

Prelegenci: dr Joanna Erbel, Przemysław Matyja.
Prowadzenie: Magda Marek.

Książnica Beskidzka, ul. Słowackiego 17a

Jest przynajmniej kilka podejść do definiowania i stosowania pojęcia
przestrzeni publicznej. Jednak jej istotą jest człon wywodzący się od
łacińskiego publicus - odnoszący się do dobra publicznego zbiorowości
ludzi. Przestrzeń publiczna to obszar o szczególnym znaczeniu dla
zaspokajania potrzeb mieszkańców i poprawy jakości ich życia,
sprzyjający komunikacji i interakcji.
Podczas naszej rozmowy chcemy poddać refleksji rolę, znaczenie i
jakość przestrzeni publicznej, która nas otacza. Czy czujemy się w niej
dobrze? Czy chcemy w niej przebywać? Czy jest dobrze
zaprojektowana, a może stanowi dzieło przypadku? Czy jej wygląd i
funkcjonalność nie są wypadkową wizji urzędniczej skrzyżowanej z
przepisami Prawa zamówień publicznych? Kto jest odpowiedzialny za
jej jakość? Czy decyzja o zagospodarowaniu przestrzeni publicznej
przed jej podjęciem konsultowana jest z ekspertami i wszystkimi
interesariuszami? Czy szeroko rozumiana utylitarność i dostępność są
istotą projektowania? Czy dostrzegamy potrzebę, aby w tym procesie
uczestniczyły środowiska twórcze?
Coraz częściej projekty artystyczne są skorelowane z naturą, konkretną
przestrzenią, ważnymi i rozpoznawalnymi miejscami. Kreacja i
wrażliwość artystyczna mogą wzbogacać przestrzenie wspólne lub
tworzyć, w ramach projektu artystycznego, nowe, przyjazne, dobrze
zaprojektowane miejsca. Czy jesteśmy gotowi na nowe wizje? Czy
jesteśmy gotowi na dialog o przestrzeni jako symbolu dobrego życia?
Czy czujemy odpowiedzialność za przestrzeń?
Uroczysty koncert Bielskiej Orkiestry Cavatina
Zapraszamy na koncert Bielskiej Orkiestry Cavatina, powstałej dzięki
współpracy Bielskiego Centrum Kultury im. Marii Koterbskiej oraz Fundacji
Fiducia.
Wykonawcy: Etnos Ensemble, Bielska Orkiestra Cavatina, dyrygent - Radosław
Droń.
Program: Mieczysław Wajnberg - Symfonia nr 7 C-dur op. 81, Etnos Ensemble
w programie inspirowanym muzyką świata.
Ilość miejsc ograniczona
Wstęp na koncert tylko za okazaniem identyfikatora, który jest ważny wraz z
dokumentem potwierdzającym tożsamość.
„Do piachu” – trzecia próba generalna
Witold Mazurkiewicz i Janusz Opryński postanowili znów sięgnąć po arcydramat,
prosząc o kolejny kredyt zaufania panią Julię Różewicz, wnuczkę poety i
spadkobierczynię praw autorskich. Czwarta realizacja „Do piachu” będzie miała
miejsce na scenie Teatru Polskiego z udziałem aktorów – Sławomira Miski,
Tomasza Lorka, Grzegorza Sikory, Piotra Gajosa, Michała Czaderny, Adama
Myrczka i Grzegorza Margasa.
Świat płonie cały czas, Apokalipsa dzieje się w rożnych jego zakątkach każdego
dnia ,wylewa się na nas z mediów, poraża tym samym okrucieństwem, tylko w
„nowych dekoracjach”. Od dwóch lat jest bardzo blisko nas.
Ilość miejsc ograniczona
Wstęp na spektakl tylko za okazaniem identyfikatora, który jest ważny wraz z
dokumentem potwierdzającym tożsamość
Wstęp na bankiet za okazaniem identyfikatora.

Prelegenci: Oskar Adamus, Aleksandra Kołtun.
Prowadzenie: Agata Etmanowicz
Większość instytucji kultury, a także organizatorów wydarzeń kulturalnych
deklaruje pełną dostępność dla wszystkich lub zdecydowanej większości osób
zainteresowanych uczestnictwem w ich przedsięwzięciach. Potwierdzeniem
takiego stanu rzeczy jest najczęściej brak barier architektonicznych utrudniających
dostęp do infrastruktury kulturalnej osobom ze szczególnymi potrzebami w
zakresie poruszania się.
Jednak po dokładniejszej analizie okazuje się, że system kultury, choć wydaje się
bardzo pojemny, dysponujący wręcz nieograniczonymi możliwościami włączania
wszystkich do udziału w większości realizowanych projektów, w wielu
przypadkach taki nie jest. Wykluczenie z uczestnictwa w kulturze może mieć
wiele przyczyn. Najczęściej przytaczana jest bariera finansowa. Czy jest
najbardziej znacząca, czy tylko najłatwiej ją zdiagnozować, opierając się na
głosach osób nieuczestniczących w ofercie? I czy takie myślenie nie zawęża pola
kultury do oferty instytucji o charakterze artystycznym oraz rozrywki?
Spróbujmy spojrzeć na ten problem z perspektywy osób wychowujących małe
dzieci, osoby wykluczonej cyfrowo, osoby mieszkającej w małej miejscowości z
ograniczonym systemem komunikacji publicznej, osoby starszej mającej problem
z samodzielnym poruszaniem się. Czy jesteśmy gotowi na tę rozmowę?